بررسی ساختهای مجهول همواره از موضوعهای مطرح و مورد بحث در مطالعات زبانشناسان و نیز دستوریان بوده است، ولی تاکنون علیرغم بررسیهای متعدد از دیدگاههای مختلف، مطالعات محدودی در این زمینه از منظر زبانشناسی شناختی انجام شده است. در مطالعات دستوری بهویژه دستور سنتی، طبقهبندیها و بررسیها پیرامون ساخت مجهول مقبول مینماید، ولی هیچیک از بررسیهای پیشین مشخص نمیسازند که پیشنمونه این ساخت در زبان فارسی کدام است و از چه منظری باید به آن پرداخت. نگارنده با استفاده از نظریه پیشنمونگی به عنوان ابزاری تحلیلی، پیش-نمونه ساخت مجهول را در پیکره مطالعات معنایی و در چارچوب معنیشناسی شناختی مورد بررسی قرار داده است. در این پژوهش، چهل و سه جمله مجهول به صورت تصادفی از پیکره «دادگان نحوی زبان فارسی» مشتمل بر چهار هزار و نهصد و بیست و چهار ساخت مجهول در زبان فارسی، استخراج شده و به روش توصیفی _ تحلیلی مورد بررسی قرار گرفته است. نگارنده ضمن معرفی انواع مجهول در زبان فارسی، بر این باور است که پیشنمونه ساخت مجهول در زبان فارسی با حذف فاعل جمله معلوم همراه است و ساخت افعال دارای همکرد فعلی «کردن» زمانی که به همکرد فعلی «کرده» + «شدن» مبدل میشود دارای روساختی مشتمل بر صفت/ اسم + شدن هستند که از بسامد وقوع بالایی برخوردارند و میتوان آن را به عنوان پیشنمونه ساخت مجهول در زبان فارسی معرفی کرد. بررسی و مطالعه پیش نمونه ساخت مجهول میتواند در حوزه آموزش زبان فارسی، به ویژه در زمینه آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان حائز اهمیت باشد.
دبیر مقدم، م. (1386). «زبانشناسی نظری: پیدایش و تکوین دستور زایشی». انتشارات سمت، تهران.
صفوی،ک. (1387). «درآمدی بر معنیشناسی». تهران: سازمان تبلیغات اسلامی. پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی.
عبدالکریمی،س. (1390).بررسی محدودیتهای واژی- معنایی حاکم بر اشتقاق فعل مرکب از بسیط متناظر و فعل بسیط از مرکب متناظر در فارسی معاصر معیار: رویکردی شناختی، (رساله دکتری زبان شناسی همگانی). دانشگاه علامه طباطبایی، تهران.
غفاری، م. (1384). بررسی معنایی فعل در زبان فارسی بر پایه معنیشناسی شناختی لیکاف. رساله دکتری زبانشناسی همگانی. دانشگاه علامه طباطبایی.
گلفام، ا. و همکاران (1385)، « نگاهی به ساخت مجهول در زبان فارسی با تکیه بر دیدگاه شناختی». مجله زبان و زبانشناسی. 57-76.
مشکوة الدینی، م. (1384). «دستور زبان فارسی(واژگان و پیوندهای ساختی)».انتشارات سمت، تهران.
منصوری،م (1388)، « بررسی مجهول در زبان فارسی بر پایه ردهشناسی زبان». ویژهنامه نامه فرهنگستان. 5، 156-170.
ناتل خانلری، پ. (1364)، «دستور زبان فارسی».انتشاراتتوس. تهران.
واحدی لنگرودی، م. م. (1377). «ساخت های فعلی مجهول با «شدن» در زبان فارسی». مجله مدرس. 7، 75- 101.
وحیدیان کامیار، ت. (1371). «بررسی صفت مفعولی و اهمیت آن در زبان فارسی». مجله زبانشناسی. 18 : 61- 69.
Berlin, B., and Kay, P. (1969). Basic color terms: Their universality and evolution. Berkeley: University of California Press.
Croft, William and D. Alan Cruse. 2004. Cognitive Linguistics. Cambridge: Cambridge University Press.
Givon, T. (1984). Syntax: A function Typological Introduction. Vol.I Amesterdam: John Benjamins.
Hajati, A. (1977). Ke-constructions in Persian: Descriptive and Theoritical aspects, Unpublished Ph. D. dissertation, University of Illinois, Urbana.
Heston, Wilma. (1976). Selected problems in fifth to tenth century Iranian syntax, Unpublished Ph. D. dissertation, University of Pennsylvania.
Keenan, Edward L. (1985). Passives in the World's Languages, In Timothy Shopen, ed. Language Typology and Syntactic Description: Clause Structure, Cambridge, Cambridge University Press.
Lakoff, G. (1972). Linguistics and Natural Logic: What Categories Reveal about the Mind. Chicago: university of Chicago Press.
Langacker, R. (1987). Foundations of Cognitive Grammar, Volume I. Stanford, CA: Stanford University Press.
Marashi, M. (1970). The Persian Verb: A Partial description for pedagogical purposes, Unpublished Ph. D. dissertation, University of Texas.
Moyne, J. (1974). The so-called passive in Persian, Foundations of Language, 12: 149-267.
Palmer, A. (1971). The Ezafe Construction in Modern Standard Persian, Unpublished Ph. D. dissertation, University of Michigan.
Perlmutter, D., and Paul Postal, (1977). 'Toward a universal characterization of passivization ', Proceedings of the 3rd Annual meeting, Berkley Linguistic Society, 394-417.
Rosch, E. (1973). Natural Categories. Cognitive Psychology 4: 328-350
Rosch, E. (1975). Cognitive representations of semantic categories. Journal of Experimental Psychology: General, 104(3), 192-233.
Rosch, E., and Mervis C. B. (1975). Family resemblances: studies in the internal structure of categories. cognitive psychology, 7, 573-605.
Soheili-Isfahani, A. (1976). Noun Phrase Complementation in Persian, Unpublished Ph. D. dissertation, University of Illinois, Urbana.
Tayyeb, S.M.T. (2001). “A Functional-Typological approach to passive in contemporary Farsi.” Paper presented at the Fifth Linguistics Conference in Iran, Tehran: Allameh Tabatabai University
Wardhaugh, R. (2006). An introduction to sociolinguistics (5th). Oxford: Blackwell Publishing.
فرهمندفر, فاطمه . (1404). پیش نمونه ساخت مجهول در زبان فارسی از منظر معنی شناسی شناختی. مطالعات آموزش بینالمللی زبان فارسی, 11(20), 139-156. doi: 10.22034/maz.2026.23424.1193
MLA
فرهمندفر, فاطمه . "پیش نمونه ساخت مجهول در زبان فارسی از منظر معنی شناسی شناختی", مطالعات آموزش بینالمللی زبان فارسی, 11, 20, 1404, 139-156. doi: 10.22034/maz.2026.23424.1193
HARVARD
فرهمندفر, فاطمه. (1404). 'پیش نمونه ساخت مجهول در زبان فارسی از منظر معنی شناسی شناختی', مطالعات آموزش بینالمللی زبان فارسی, 11(20), pp. 139-156. doi: 10.22034/maz.2026.23424.1193
CHICAGO
فاطمه فرهمندفر, "پیش نمونه ساخت مجهول در زبان فارسی از منظر معنی شناسی شناختی," مطالعات آموزش بینالمللی زبان فارسی, 11 20 (1404): 139-156, doi: 10.22034/maz.2026.23424.1193
VANCOUVER
فرهمندفر, فاطمه. پیش نمونه ساخت مجهول در زبان فارسی از منظر معنی شناسی شناختی. مطالعات آموزش بینالمللی زبان فارسی, 1404; 11(20): 139-156. doi: 10.22034/maz.2026.23424.1193
)