وضعیت‌ زبان فارسی معیار در فضای مجازی و رابطۀ آن با آموزش زبان فارسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 .استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه قم.

2 دانش آموختۀ کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران

3 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران

چکیده

پژوهش حاضر با واکاوی سه پیام‌رسان ایتا، واتس‌آپ و تلگرام، وضعیت کاربرد زبان فارسی معیار را که در روزگار معاصر بدان توجه ویژه‌ای شده است، بررسی کرده و به شیوۀ توصیفی_تحلیلی و کیفی، تلاش کرده به پرسش‌های این جستار پاسخ دهد: بروز چه عواملی در فضای مجازی زبان کاربران را تحت‌تأثیر قرارمی‌دهد و متأثر از این عوامل، چه ناهنجاری زبانی به وجود می‌آید؟ فواید فضای مجازی برای زبان کدام است و مجموعاً این وضعیت چه تأثیری بر آموزش زبان فارسی دارد؟ برای این منظور متن‌های فراوانی را از این سه پیام‌رسان انتخاب و خطاهای زبانی آن‌ها را استخراج کردیم. مطالعات این پژوهش نشان داد که مواردی مانند در‌هم‌آمیختگی گستردۀ صورت گفتاری و نوشتاری زبان، ورود اقشار گوناگون جامعه با هر میزان سواد به عرصۀ پیام‌رسانی و فرصت کم پاسخ دادن و تایپ‌کردن، مهم‌ترین عواملی هستند که در زبان معیار تأثیر گذاشته‌اند. همچنین نونویسی و تکرار آوایی، وام‌گیری افراطی از واژگان بیگانه، نابه‌سامانی نحوی و عادی‌شدن غلط‌های املایی، پیامد‌هایی منفی هستند که زبان کاربران در برابر عوامل مذکور از خود نشان داده است. فضای مجازی برای زبان فوایدی نیز دارد، ازجمله: ورود واژگان زبان گفتار به نوشتار و غنی‌ترشدن آن، اصلاح گفتار از طریق کم‌شدن فاصلۀ نوشتار و گفتار، ورود نشانه‌های تصویری به زبان، آفرینش افعال جدید، ایجاد کانال‌ها و کشف استعدادهای نویسندگی. درمجموع، می‌توان نتیجه گرفت که مؤلفه‌های مثبت زبان فضای مجازی، آموزش زبان را آسان‌تر می‌کند و آسیب‌های فضای مجازی به زبان، آموختن زبان را به‌ویژه برای نسل‌های جدید و زبان‌آموزان غیرفارسی‌زبان با چندگانگی، خطا و دشواری روبه‌رو می‌سازد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

مراجع

  • انوری،ح.، و انوری گیوی، ح. (1377). «دستور زبان فارسی2». ویرایش دوم. تهران: انتشارات تهران.
  • افراشی، آ (1387). «مقدمه­ای بر رده­شناسی شناختی». فصلنامه پازند، 12. تهران: پازند.
  • باطنی،م. (1364[1348]). «توصیف ساختمان دستوری زبان فارسی». امیرکبیر، تهران.
  • بهرامی خورشید، س.، گلفام، ا. (1391). «ساخت مجهول در زبان فارسی: تحلیلی در قالب انگاره دستور شناختی»،ویژه نامه نامه فرهنگستان، 8، 62-101.
  • پاکروان،ح. (1381). «نگرشی ویژه به نمود مجهول در زبان فارسی». مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز. 35، 35-52.
  • حق بین، ف. (1383). «جهت میانه در زبان فارسی». مجلة دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی، 146 ، 141- 154.
  • خانلری، پ. (1377). «دستور زبان فارسی». انتشارات توس. تهران.
  • خیام پور، ع. (1352). «دستور زبان فارسی». انتشارات کتاب فروشی تهران. تبریز.
  • دبیرمقدم،م. (1384). «پژوهش­های زبان­شناختی: مجموعه مقالات» انتشارات سمت.تهران.
  • دبیرمقدم،م. (1392). «مجهول در زبان فارسی». پژوهش­های زبان شناختی فارسی. (مجموعه مقالات)،چاپ سوم، مرکز نشر دانشگاهی. تهران.
  • دبیرمقدم،م. (1393). «زبان شناسی نظری: پیدایش و تکوین دستور زایشی». (ویراست دوم). انتشارات سمت. تهران.
  • دبیر مقدم، م. (1386). «زبان­شناسی نظری: پیدایش و تکوین دستور زایشی». انتشارات سمت، تهران.
  • صفوی،ک. (1387). «درآمدی بر معنی­شناسی». تهران: سازمان تبلیغات اسلامی. پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی.
  • عبدالکریمی،س. (1390). بررسی محدودیت­های واژی- معنایی حاکم بر اشتقاق فعل مرکب از بسیط متناظر و فعل بسیط از مرکب متناظر در فارسی معاصر معیار: رویکردی شناختی، (رساله دکتری زبان­ شناسی همگانی). دانشگاه علامه طباطبایی، تهران.
  • غفاری، م. (1384). بررسی معنایی فعل در زبان فارسی بر پایه معنی­شناسی شناختی لیکاف. رساله دکتری زبان­شناسی همگانی. دانشگاه علامه طباطبایی.
  • گلفام، ا. و همکاران (1385)، « نگاهی به ساخت مجهول در زبان فارسی با تکیه بر دیدگاه شناختی». مجله زبان و زبان­شناسی. 57-76.
  • مشکوة الدینی، م. (1384). «دستور زبان فارسی(واژگان و پیوندهای ساختی)». انتشارات سمت، تهران.
  • منصوری،م (1388)، « بررسی مجهول در زبان فارسی بر پایه رده­شناسی زبان». ویژه­نامه نامه فرهنگستان. 5، 156-170.
  • ناتل خانلری، پ. (1364)، «دستور زبان فارسی». انتشارات توس. تهران.
  • واحدی لنگرودی، م. م. (1377). «ساخت های فعلی مجهول با «شدن» در زبان فارسی». مجله مدرس. 7، 75- 101.
  • وحیدیان کامیار، ت. (1371). «بررسی صفت مفعولی و اهمیت آن در زبان فارسی». مجله زبان­شناسی. 18 : 61- 69.

 

  • Berlin, B., and Kay, P. (1969). Basic color terms: Their universality and evolution. Berkeley: University of California Press.
  • Croft, William and D. Alan Cruse. 2004. Cognitive Linguistics. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Givon, T. (1984). Syntax: A function Typological Introduction. Vol.I Amesterdam: John Benjamins.
  • Hajati, A. (1977). Ke-constructions in Persian: Descriptive and Theoritical aspects, Unpublished Ph. D. dissertation, University of Illinois, Urbana.
  • Heston, Wilma. (1976). Selected problems in fifth to tenth century Iranian syntax, Unpublished Ph. D. dissertation, University of Pennsylvania.
  • Keenan, Edward L. (1985). Passives in the World's Languages, In Timothy Shopen, ed. Language Typology and Syntactic Description: Clause Structure, Cambridge, Cambridge University Press.
  • Lakoff, G. (1972). Linguistics and Natural Logic: What Categories Reveal about the Mind. Chicago: university of Chicago Press.
  • Langacker, R. (1987). Foundations of Cognitive Grammar, Volume I. Stanford, CA: Stanford University Press.
  • Marashi, M. (1970). The Persian Verb: A Partial description for pedagogical purposes, Unpublished Ph. D. dissertation, University of Texas.
  • Medin, D.L. and B.H. Ross. (1992). Cognitive Psychology. SanDiego, CA: Harcourt Brace Jovanovich.
  • Moyne, J. (1974). The so-called passive in Persian, Foundations of Language, 12: 149-267.
  • Palmer, A. (1971). The Ezafe Construction in Modern Standard Persian, Unpublished Ph. D. dissertation, University of Michigan.
  • Perlmutter, D., and Paul Postal, (1977). 'Toward a universal characterization of passivization ', Proceedings of the 3rd Annual meeting, Berkley Linguistic Society, 394-417.
  • Rosch, E. (1973). Natural Categories. Cognitive Psychology 4: 328-350
  • Rosch, E. (1975). Cognitive representations of semantic categories. Journal of Experimental Psychology: General, 104(3), 192-233.
  • Rosch, E., and Mervis C. B. (1975). Family resemblances: studies in the internal structure of categories. cognitive psychology, 7, 573-605.
  • Soheili-Isfahani, A. (1976). Noun Phrase Complementation in Persian, Unpublished Ph. D. dissertation, University of Illinois, Urbana.
  • Tayyeb, S.M.T. (2001). “A Functional-Typological approach to passive in contemporary Farsi.” Paper presented at the Fifth Linguistics Conference in Iran, Tehran: Allameh Tabatabai University
  • Wardhaugh, R. (2006). An introduction to sociolinguistics (5th). Oxford: Blackwell Publishing.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 01 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری: 28 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش: 25 شهریور 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار