تأملی بر استعاره‌های دستوری در انشای کودکان تک‌زبانه و دوزبانه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه زبانشناسی دانشگاه سمنان

چکیده

پژوهش حاضر با رویکرد دستور نقشگرای نظام مند هلیدی به بررسی انواع استعاره‌های دستوری در انشای کودکان گروه سنی «ج» می پردازد و نقش مؤثر متغیرهایی همچون زبان اول و جنسیت بر میزان بسامد استعاره دستوری در نوشتار این گروه سنی را بررسی میکند .در این راستا پژوهشگر به میزان 80 دانش آموز از جامعه آماری اعم از 20 دختر دوزبانه،20 دختر تک زبانه،20 پسر دوزبانه و 20 پسر تک زبانه در دو دوره انشاء با موضوعات «بهار و تعطیلات نوروز» دریافت و انواع استعاره‌های دستوری به‎کار رفته را استخراج نموده است و در نهایت به بررسی و تحلیل تأثیر هریک از متغیرها در کاربرد استعاره های دستوری پرداخته است. نتایج بدست آمده نشان داده است که بین نوشتار کودکان گروه سنی « ج » از لحاظ متغیر های فوق الذکر تفاوت معناداری وجود دارد و در کاربرد انواع استعاره دستوری و میزان بسامد آنها در نوشتار آزمودنی های مورد پژوهش تفاوت آشکار وجود دارد ، داده ها نمایانگر بیشترین بسامد استعاره های دستوری در انشای «کودکان دختر دوزبانه» است و پس از آن دختران تک زبانه بیشترین میزان بهره‌مندی از انواع استعاره‌های دستوری را به خود اختصاص داده اند که این امر بیانگرتقدم تاثیرگذاری متغیر جنسیت نسبت به متغیر زبان اول است. ازحیث تأثیرپذیری متغیرها، کمترین میزان به‌کارگیری استعاره دستوری به نوشتار «پسران تک زبانه» اختصاص دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


الف: منابع فارسی
حسناتی، فاطمه (1391). «بررسی مهارت‌های آگاهی واجی دانش‌آموزان تک‌زبانه فارسی زبان و دوزبانه فارسی عرب زبان پایه دوم دبستان شهر اهواز»،  فصلنامه تازه‌های علوم شناختی، سال 14، شماره 1، صص 74-67.
حکم‌آبادی، عاطفه‌سادات (1395). استعارهء دستوری در کتاب­های داستان و شعر کودک و نوجوان (مطالعه موردی گروه سنی الف و د). پایان نامه کارشناسی ارشد زبان­شناسی. دانشگاه سمنان.
رضویان، حسین؛ حکم آبادی،عاطفه (1400). « بررسی استعاره ی دستوری در کتابهای داستان    گروه سنی ِ«الف» و « د»  »، مجله ی مطالعات ادبیات کودک دانشگاه شیراز، مقاله ی علمی-پژوهشی سال 12، شماره ی دوم ، صص 155 - 18.
رضویان، حسین ؛ طاهری، محسن (1398). « استعاره دستوری و ترجمه: بررسی دو ترجمه از رمان سالار مگس ها توسط حمید رفیعی و مزگان منصوری» . پژوهش های زبان شناختی در زبان های خارجی. س 9،ش 1، صص 98-71.
رضویان، حسین؛ مبارکی، ساجده (1393). «استعارهء دستوری شاخصی نو در تمایز زبان ادب و علم»، فصلنامهء علمی-پژوهشی پژوهش زبان و ادبیات فارسی، شماره 31. صص 24-1.
میرزایی ، حصاریان، محمدباقر و شیوا احمدی (1397) . « استعاره دستوری از منظر آموزش و یادگیری زبان فارسی : تحلیلی بر پایه ی دیدگاه زبان بنیاد هلیدی» . مطالعات آموزش زبان فارسی . س 4، ش 6، 38-11.
شریعت، ذوالفقار (1372). «استعاره از دیرباز تا کنون»، مجموعۀ اشعار و مقالات محلۀ ما.
صادقی، شهره (1394). «فرآیند رشد درک استعاره در کودکان 6-8 ساله فارسی زبان»، زبان شناخت، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی س 6، ش 1، صص 160-137.
یعقوبی، روح الله ؛ دبیرمقدم، محمد و آقاگلزاده ، فردوس (1401). « استعاره های دستور ی گذرایی در بخش شنیدار ی کتابهای آزمون زبان تافل : رویکرد زبانشناسی نقشگرای رو یکرد زبانشناسی نقشگرای نظام مند» . زبان و زبانشناسی. 17/10. صص 307-271 .
ب: منابع عربی
جاحظ (١٤١٨) ق: البیان و التبیین . ج ١. چاپ هفتم. قاهره: مکتبه الخانجی
 
ج: منابع لاتین
Eggins, S. (1994), An Introduction to Systemic Functional Linguistics (1st Edition), Pinter, London.
Fernández, L., García, M., & Sánchez, R. (2020). Grammatical metaphor in second language Spanish teaching: A systemic functional approach. Language Teaching Research, 24(4), 512-530. https://doi.org/10.1177/1362168820903762
Fukuda, K. (2021). Grammatical Metaphor of Transitivity, Mood and Modality in Japanese. Japanese Mood and Modality in Systemic Functional Linguistics: Theory and Application, 234, 51–100.
Glasson, N., & Kitney, A. (2025). Making things happen: A study of grammatical metaphors in L2 writing scripts. Assessing Writing, 65, 100939.
Halliday, M. A. K. (1978). Language as a semiotic. London: Edward Arnold.
Halliday, M. A. K. (1985). An Introduction to Functional Grammar (1st Edition), Arnold, London.
Halliday, M. A. K. (1994). An Introduction to Functional Grammar (2nd Edition), Arnold, London.
Halliday, M. A. K., & Hasan, R. (1976). Cohesion in English. London: Longman.
Halliday, M. A. K., & Martin, J. R. (1993). Writing Science: Literacy and Discursive Power, University of Pittsburgh Press, Pittsburgh.
Halliday, M. A. K., & Matthiessen, C. M. I. M. (1999). Construing Experience Through Meaning: A Language-Based Approach to Cognition, Continuum, London and New York.
Halliday, M. A. K., & Matthiessen, C. M. I. M. (2004). An Introduction to Functional Grammar. London: Edward Arnold Limited.
Halliday, M. A. K., & Matthiessen, C. M. I. M. (2004). An Introduction to Functional Grammar. London: Edward Arnold.
Kuo, L., & Anderson, R. G. (2012). Effects of Early Bilingualism on Learning Phonological Regularities in a New Language. Journal of Experimental Child Psychology, 111(3), 455–467.
Martin, J. R., & Rose, D. (2003). Working with Discourse: Meaning Beyond the Clause. London & New York: Continuum.
Matthiessen, C. M. I. M. (1995). Lexicogrammatical Cartography: English Systems. Tokyo: International Language Sciences.
Paltridge, B. (2006). Discourse Analysis. London: Continuum.
Patterson, K. J. (2019). "Metaphor, Transitivity, and the Literary World—How Dickens and Hardy Represent Their World through Metaphor". Revista Documentos Lingüísticos y Literarios UACh, (38), 68–75.
Ryshina-Pankova, M. (2015). A meaning-based approach to the study of complexity in L2 writing: The case of grammatical metaphor. Journal of Second Language Writing, 29, 51–63.
Taverniers, M. (2003). Grammatical metaphor in SFL: A historiography of the introduction and initial study of the term. In: Simon-Vandenbergen.
Thompson, G. (1996). Introducing Functional Grammar. London: Arnold.
Vega-Mendoza, M., West, H., Sorace, A., & Bak, T. H. (2015). The Impact of Late, Non-Balanced Bilingualism on Cognitive Performance. Cognition, 137, 40–46.
Xi, C. (2023). A Contrastive Study of the Deployment of Grammatical Metaphors in English and Chinese Political Discourses Based on Mode Differentiation. Journal of Beijing International Studies University, 45(1), 129.
Xiang, Q. (2022). Transitivity Analysis of Joe Biden’s Inaugural Address from the Perspective of Systemic Functional Grammar. Theory and Practice in Language Studies, 12(1), 165–169.