پژوهش حاضر باهدف بررسی اثربخشی ارزشیابی مبتنی بر سناریو در مقایسه با روشهای سنتی در آموزش و سنجش مهارت نوشتار فارسیآموزان غیرفارسیزبان انجام شد. در این راستا، تأثیر این رویکرد بر عملکرد کلی نوشتاری و سه زیرمهارت کیفیت زبان، انسجام و ارتباط با موضوع مورد بررسی قرار گرفت. همچنین نگرش زبانآموزان نسبت به اثربخشی این نوع ارزشیابی سنجیده شد. روش پژوهش ترکیبی و با طرح تجربی پیشآزمون ـ پسآزمون با گروه کنترل بود. ۶۰ فارسیآموز عراقی بزرگسال در سطح متوسط بهبالا بهطور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. ابزار گردآوری دادهها تکالیف نوشتاری مبتنی بر معیارهای آزمون جامع زبان فارسی دانشگاه فردوسی مشهد و مصاحبههای نیمهساختاریافته بود. تحلیل کمی دادهها با استفاده از آزمون کوواریانس نشان داد که گروه آزمایش در پسآزمون بهطور معناداری عملکرد بهتری نسبت به گروه کنترل داشت و این برتری در تمامی ابعاد نوشتاری مشاهده شد. یافتههای کیفی نیز آشکار ساخت که بیشتر زبانآموزان، رویکرد سناریومحور را اثربخشتر و جذابتر از روش سنتی ارزیابی کردهاند و آن را موجب افزایش انگیزه، بهبود فرایند یادگیری، پرورش تفکر انتقادی و نزدیکی بیشتر تکالیف نوشتاری به موقعیتهای واقعی زندگی دانستند. بر اساس این نتایج میتوان نتیجه گرفت که ارزشیابی مبتنی بر سناریو جایگزینی معتبرتر و کارآمدتر برای روشهای رایج آموزش و سنجش نوشتار در حوزه آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان است.
الداغی، آنیتا. (۱۳۹۳). «نظریه آزمون و ارزشیابی در آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان». نخستین همایش آموزش زبان فارسی، تهران: دانشگاه پیامنور.
ابوالحسنی چیمه، زهرا. (۱۳۹۳). «تعامل تلفظ و نگارش: ارتباط بین مشکلات تلفظی و خطاهای نگارشی فارسیآموزان غیرفارسیزبانان». جستارهای زبانی. دوره دوم. شماره 18. صص: ۱–۳۰.
استاجی، معصومه؛ اسلامی، فرانک. (1401). «بررسی کاربرد و ارزش راهبردهای ارزشیابی تکوینی از منظر مدرسان زبان فارسی به غیرفارسیزبانان در کلاسهای چندفرهنگی». پژوهشهای مرتبط با زبان. سال سیزدهم. شماره 4. صص: 73ـ119.
جلیلی، اکبر. (۱۳۹6). «ارزیابی تولیدات نوشتاری فارسیآموزان سطح پیشرفته: طراحی یک چارچوب جزئینگر». پژوهشنامه آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان. دوره ششم. شماره 1. صص: ۲۹–۵۶.
حسینپور بوئانلو، هدی؛ قبول، احسان. (1399). «ارزیابی متون ادبی مجموعههای منتخب آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان بر پایه رویکردی تلفیقی».پژوهشنامه آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان. دوره نهم. شماره 2. صص: ۲۰۳–۲۳۳.
رودمعجنی، محسن؛ قبول، احسان؛ قنسولی، بهزاد. (۱۳۹۹). «اعتبار سازه معیار نمرهدهی مهارت نوشتن در آزمون جامع فارسی دانشگاه فردوسی». پژوهشنامه آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان. دوره نهم. شماره1. صص: 25ـ46.
گلپور، لیلا. (۱۳۹۸). «طراحی آزمون مهارت نوشتاری ویژه غیرفارسیزبانان: راهکارها و تحلیل خطاها». پژوهشنامه آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان. دوره هشتم. شماره 1. صص: ۴۱-۶۴.
نعمتی، محبوبه. (۱۳۹۸). «بررسی تأثیر روش یاددهی-یادگیری معکوس بر پیشرفت مهارت خواندن و نوشتن فارسیآموزان غیرفارسیزبان». پژوهشنامه آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان. دوره هفتم. شماره 2. صص: ۲۵۱ـ۲۶۶.
Anani Sarab, M. R., & Rahmani, S. (2023). Development and validation of a scenario-based teacher language assessment literacy test. International Journal of Language Testing, 13 (1).67-103.
Banerjee, H. L. (2019). Investigating the construct validity of topical knowledge in a scenario-based assessment designed to simulate real-life second language use. Unpublished doctoral dissertation. Teachers College. New York, NY: Columbia University. https://doi.org/10.7916/d8-r7t4-pe7
Bardach, L., Klassen, R. M., Durksen, T. L., Rushby, J. V., Bostwick, K. C. & Sheridan, L. (2021). The power of feedback and reflection: Testing an online scenario-based learning intervention for student teachers. Computers & Education, 169, 104194.
Bennett, R. E. (2010). Cognitively based assessment of, for, and as learning (CBAL): A preliminary theory of action for summative and formative assessment. Measurement: Interdisciplinary Research and Perspectives, 8(2–3), 70–91. https://doi.org/10.1080/15366367.2010.508686
Cho, Y., Rijmen, F. & Novák, J. (2021). Scenario-based assessment of academic writing: Validity evidence from structural equation modeling. Assessing Writing, 48, 100520. https://doi.org/10.1016/j.asw.2021.100520.
Clark, R. (2009). Accelerating expertise with scenario-based learning. T+D, 63(1), 84–85.
Coll, C., Mauri, T. y Onrubia J. (2008). La utilización de las tecnologías de la información y la comunicación en la educación: Del diseño tecno-pedagógico a las prácticas de uso. En Coll, C. y Alberto Dafonte-Gómez, Jesús Pérez-Seoane, Diana Ramahí-García 5 Monereo, C. (Ed.) Psicología de la educación virtual (47-64). Morata.
Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative and mixed methods approaches (4th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Deane, P. (2013). On the relation between automated essay scoring and modern views of the writing construct. Assessing Writing, 18(1), 7–24. https://doi.org/10.1016/j.asw.2012.10.002
Deane, P. & Song, Y. (2015). The key practice, discuss and debate ideas: Conceptual framework, literature review and provisional learning progressions for argumentation (Research Report No. RR-15-33). Princeton, NJ: Educational Testing Service.
Deane, P., Wilson, J., Zhang, M., Li, C., van Rijn, P., Guo, H., Roth, A., Winchester, E. & Richter, T. (2021). The sensitivity of a scenario-based assessment of written argumentation to school differences in curriculum and instruction. International Journal of Artificial Intelligence in Education, 31(1), 57–98. https://doi.org/10.1007/s40593-020-00227-x.
Earl, L. & Katz, S. (2006). Rethinking Classroom Assessment with Purpose in Mind. Western, Northern Canadian Protocol.
Joo, S. H., Seong, Y., Suh, J., Jung, J. & Purpura, J. E. (2023). Assessing Korean writing ability through a scenario-based assessment approach. Assessing Writing, 58, 100766.
Kunnan, A. J., Qin, C. Y. & Zhao, C. G. (2022). Developing a scenario-based English language assessment in an Asian university. Language Assessment Quarterly, 19(4), 368-393.
Saeedian, S. & Ghaderi, A., (2023). Scenario‑based classroom context mode: ReshapingNon-native teachers’ decision‑making and pedagogical reasoning. Asian-Pacific Journal of Second and Foreign Language Education, 8(36), 1-19.
Sheehan, K. M., Kostin, I., Napolitano, D. & Flor, M. (2014). The Text Evaluator tool: Helping teachers and test developers select texts for use in instruction and assessment. The Elementary School Journal, 115(2), 184–209.
Wang, Z., Sabatini, J., O’Reilly, T. & Feng, G. (2017). How individual differences interact with task demands in text processing. Scientific Studies of Reading, 21(2), 165–178.
Yi, J. (2009). Defining writing ability for classroom writing assessment. The Asia-Pacific Education Researcher, 18(2), 213-225.
Zhang, M., van Rijn, P. W., Deane, P. & Bennett, R. E. (2019). Scenario-based assessments in writing: An experimental study. Educational Assessment, 24(1), 1–26. https://doi.org/10.1080/10627197.2018.1545580
Zhu, M., Zhang, M. & Deane, P. (2019). Analyzing writing processes using keystroke logs: Insights into second language writing. Language Testing, 36(2), 219–241. https://doi.org/10.1177/0265532218787922.
نقی زاده, محمد . (1404). تأثیر ارزشیابی مبتنی بر سناریو در تقویت مهارت نوشتاری فارسیآموزان غیرایرانی. مطالعات آموزش بینالمللی زبان فارسی, 11(20), 81-102. doi: 10.22034/maz.2025.22571.1179
MLA
نقی زاده, محمد . "تأثیر ارزشیابی مبتنی بر سناریو در تقویت مهارت نوشتاری فارسیآموزان غیرایرانی", مطالعات آموزش بینالمللی زبان فارسی, 11, 20, 1404, 81-102. doi: 10.22034/maz.2025.22571.1179
HARVARD
نقی زاده, محمد. (1404). 'تأثیر ارزشیابی مبتنی بر سناریو در تقویت مهارت نوشتاری فارسیآموزان غیرایرانی', مطالعات آموزش بینالمللی زبان فارسی, 11(20), pp. 81-102. doi: 10.22034/maz.2025.22571.1179
CHICAGO
محمد نقی زاده, "تأثیر ارزشیابی مبتنی بر سناریو در تقویت مهارت نوشتاری فارسیآموزان غیرایرانی," مطالعات آموزش بینالمللی زبان فارسی, 11 20 (1404): 81-102, doi: 10.22034/maz.2025.22571.1179
VANCOUVER
نقی زاده, محمد. تأثیر ارزشیابی مبتنی بر سناریو در تقویت مهارت نوشتاری فارسیآموزان غیرایرانی. مطالعات آموزش بینالمللی زبان فارسی, 1404; 11(20): 81-102. doi: 10.22034/maz.2025.22571.1179