تاثیر داستان گویی بر درک مطلب خواندن کودکان زبان میراثی فارسی در چارچوب نظریه یادگیری اجتماعی بندورا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

مدرس مدعو گروه آزفا، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

چکیده

پژوهش پیش رو مطالعه‌ی موردی تاثیر داستان‌گویی بر درک مطلب خواندن کودکان زبان میراثی فارسی در چارچوب نظریه‌ی یادگیری اجتماعی بندورا (1986) است. این مطالعه از نوع نیمه تجربی با طرح پیش آزمون و پس آزمون برای گروه کنترل و آزمایش است. جامعه آماری شامل 20 کودک زبان میراثی فارسی در حدود سنی 6تا 9سال است. کودکان زبان میراثی به زبان‌آموزان کودکی اطلاق می‌شود که در محیطی رشد می‌یابند که در آن زبانی غیر از زبان غالب جامعه صحبت می‌شود. حفظ و ترویج زبان‌های میراثی در میان کودکان در جوامع و خانواده‌های چندزبانه، چالش‌ها و فرصت‌های قابل توجهی را در زبان‌شناسی و آموزش زبان نمایان می‌سازد. جامعه‌ی آماری این پژوهش به دو گروه کنترل (10نفر) و آزمایش (10 نفر) تقسیم شدند. هر دو گروه به مدت 8 هفته، هر هفته دو جلسه، داستان‌های "کدوی قلقله زن" و "فیل در تاریکی" -هر کدام به مدت چهار هفته-مهارت خواندن ودرک مطلب را آموزش دیدند، گروه آزمایش به شیوه‌ی داستان‌گویی و گروه کنترل به شیوه‌ی سنتی. پیش آزمون و پس آزمون برای هر گروه طراحی و اجرا شد و آزمون پیگیری نیز پس از یک ماه برای ارزیابی پایداری نتایج برگزار شد. این پژوهش نشان داد که استفاده از روش داستان‌گویی می‌تواند به طور معناداری درک مطلب کودکان زبان میراثی را بهبود بخشد و نتایج پایداری داشته باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


احمدی، س. و رضوی، ع. (۱۳۹۵). “تأثیر داستان‌گویی بر مهارت گفتاری و شنیداری زبان‌آموزان غیرایرانی”. پژوهش‌های زبان‌آموزی، ۶(۲)، ۴۵-۶۷.
آذزیزدی، مهدی. (1343). قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب.ج4. تهران: انتشارات امیرکبیر.
پاک‌نهاد،م. ف.رستم‌زاده، ز.شرفیان،ف.حیدری.(1402)، “مروری بر نقش قصه گویی در یادگیری زبان فارسی”، اولین همایش بین المللی معلمان برتر و مدارش پیشرو در هزاره‌ی سوم. https://civilica.com/doc/2130812/
شاپوری، افسانه، (۱۳۸9). "آیین گذر و مرحله گذار در بز زنگوله پا و کدوی قلقله زن". ماهنامه کتاب ماه کودک و نوجوان: اطلاع رسانی و نقد و بررسی کتاب. تهران: خانه کتاب ایران.
کمری، الهه و کمری، زینب و سجادی، زینب و کوهنورد، نسرین،1401،”بررسی تاثیر داستان گویی و داستان خوانی بر پیچیدگی زبانی و درک خواندن کودکان تک زبانه فارسی زبان”،چهارمین کنفرانس بین المللی حقوق، روانشناسی، علوم تربیتی و رفتاری،تهران،https://civilica.com/doc/1523453
حمیدزاده، ف. ومحمدی زنوزق، ز.(1397)،” بررسی تاثیر داستان‌گویی و بازنویسی متن بر درک اصطلاحات زبان انگلیسی زبان‌آموزان ایرانی”، پژوهش‌های زبانشناختی در زبان های خارجی، دوره‌ی8، ش1،ص301-318
خلیلی،طاهره.(1397). "قصه‌هایی شیرین از افسانه های ایرانی"،تهران: آبشن.
رومی،جلال الدین،(1929). "مثنوی معنوی". به تصحیح نیکلسون،دفترسوم. تهران: کارون
Abdel Salam El-Dakhs, Dina, Sh. Khalid Khan, M. Al-Khodair,(2022), “Do foreign language learners mine input texts for multiword expressions? The case of writing story retellings”. Ampersand, Vol.9. https://doi.org/10.1016/j.amper.2021.100080
Anderson A. Nancy. 2005. “Elementary Children’s Literature”. London: Pearson.
Anderson, R.C., Pearson, P. D. (1984). A Schema- Theoretic View of Basic Processes in Reading Comprehension. In P.D. Pearson (Ed), Handbook of Reading Research (Vol,1, pp.255-291). Longman
 Bandura, A. (1961). Transmission of Aggression through Imitation of Aggressive Models. Journal of Abnormal and Social Psychology, 63(3), 575-582.
Bandura, A. (1973). “Aggression: A Social Learning Analysis”. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
Bandura, A. (2001). Social Cognitive Theory: An Agentic Perspective. Annual Review of Psychology, 52, 1-26.
 Bandura, A. (1986). “Social foundations of thought and action: A social cognitive theory”. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.Prentice Hall.
 Bandura, A., Ross, D., & Ross, S. A. (1961). “Transmission of aggression through imitation of aggressive models”. Journal of Abnormal and Social Psychology, 63(3), 575-582.
Bruggink, M., Swart, N., van der Lee, A., Segers, E. (2022). Evidence-Based Didactic Principles and Practical Teaching Suggestions. In: Putting PIRLS to Use in Classrooms Across the Globe. IEA Research for Educators, vol 1. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-95266-2_2
Cameron, L. (2001). “Teaching languages to young learners”. Cambridge University Press.
Cummins, J., & Swain, M. (2014). "Bilingualism in education: Aspects of theory, research and practice". Routledge.
Ellis, G., & Brewster, J. (2014). “Tell it again! The storytelling handbook for primary English language teachers”. British Council.
Hebert, Michael and Bohaty, Janet and Nelson, Ron and Brown, Jessica.2016). “The Effects of Text Structure Instruction on Expository Reading Comprehension: A Meta-Analysis”. Journal of Educational Psychology. V.108.pp. 609-629
Isbell, R., Sobol, J., Lindauer, L., & Lowrance, A. (2004).” The effects of storytelling and story reading on the oral language complexity and story comprehension of young children”. Journal of Research in Childhood Education, 18(3), 157-163.
  Jakubek, Izabela, (2025), “Storytelling in the Heritage Language: Polish Language in Finland”, Education Science, 15. https://doi.org/10.3390/educsci15091221
Kate Cain, J. Oakhill, Sh. O’Carroll, D.Klop, M. Visser, J. Jackson, B. Francis, (2025) “The impact of a story-based intervention on language, literacy, and cognitive development in South African pre-schoolers: randomised controlled trials for two language groups”, International Journal of Educational Research. Vol. 136. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2025.102920
Kondo-Brown, K. (Ed.). (2003). “Heritage language development: Focus on East Asian immigrants”. London: John Benjamins
 Mello, R. (2001). “The power of storytelling: How oral narrative influences children's relationships in classrooms”. International Journal of Education & the Arts, 2(1), 1-14
Mustonen, R., Torppa, R., & Stolt, S. (2024).” Parental linguistic support in a home environment is associated with language development of preschool-aged children”. Acta Paediatrica, 113(8), 1852–1859.
Matsuako,M. E.Manalo. P. Rosario, J. Nunez. (2026).” The Impact of Using Narrative for Reading and writing on Self- Regulated Learning and foreign Language Development”. Thinking Skills and Creativity, V.61.sep. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S187118712500361X
Polinsky, M., & Kagan, O. (2007). “Heritage languages: In the 'wild' and in the classroom”. Language and Linguistics Compass, 1(5), 368-395.· Rothman, J. (2009).” Understanding the nature and outcomes of early bilingualism: Romance languages as heritage languages”. International Journal of Bilingualism, 13(2), 155-163.
Russel L. David. 2005. “Literature For Children”. London: Pearson
Tahriri, A., Tous, M. D., & Movahedfar, S. (2015). “The impact of digital storytelling on EFL learners’ oracy skills and motivation”. International Journal of Applied Linguistics & English Literature, 4(3), 144–153.
Valdés, G. (2001). Heritage language students: Profiles and possibilities. In J. K. Peyton, D. A. Ranard, & S. McGinnis (Eds.), Heritage languages in America: Preserving a national resource (pp. 37-77). Center for Applied Linguistics.
Valdés, G. (2017). From language maintenance and intergenerational transmission to language survivance: Will “heritage language” education help or hinder? International Journal of the Sociology of Language, 243, 67–95.
Weston, Daniel. (2025),”” Telling the China Story Well “in Cambridge Undergraduate Admission Interview”, Language and Communication, 104, pp.50-65.
Wright, A. (2013).” Storytelling with children (2nd ed.)”. Oxford University Press.
Zipes, J. (1995). “Creative storytelling: Building community, changing lives”. Routledge.
 
              پیوست الف
خلاصه‌ی داستان کدوی قلقله زن :
        پیرزنی به قصد دیدار دختر و دامادش به سفر می‌رود و در راه با حیوانات وحشی- گرگ، پلنگ و شیر- ( البته در روایت‌های متفاوت این داستان حیوانات وحشی و یا ترتیب حضور آن ها در داستان متفاوت هست) برخورد می‌کند که قصد دریدن و خوردن او را دارند. ولی پیرزن با زیرکی آنان را مجاب می‌کند که صبر کنند و در بازگشت و وقتی او بخاطر پذیرایی دخترش «چاق و چله» می‌شود، او را بخورند. حیوانات قبول می‌کنند. ولی پیرزن در بازگشت با مخفی شدن در یک کدو  از میان آنان می گذرد و خود را به جای کدو معرفی می‌کند و با خواندن یک شعر کوتاه از آنان می‌خواهد که او را هل دهند. به این ترتیب پیرزن موفق به فرار می‌شود و به خانه‌اش می‌رسد.
پیوست ب
خلاصه‌ی داستان فیل در تاریکی:
یک گروه هندی که با فیل سفر می‌کردند، این حیوان بزرگ را به شهرهایی که مردمش تا به حال فیل ندیده بودند، می بردند و با دریافت پول از مردم، فیل را نمایش می‌دادند. یک روز که وارد شهری شدند، نزدیک غروب بود و تا مردم از آمدن آن ها باخبر شدند، هوا تاریک شد.چند نفر برای دیدن این حیوان عجیب و بزرگ عجله و اصرار داشتند. شب بود و آن‌ها ناگزیر شدند که فیل را در تاریکی ببینند و هر یک متناسب با این که کدام قسمت بدن فیل را لمس کرده بود، در مورد شکل و ظاهر این حیوان قضاورت می کرد و برای دیگران توضیح می‌داد تا این‌که روز شد و همه دیدند که فیل به شکلی که آن چند نفر توصیف کرده بودند، نیست.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
The Impact of Storytelling on the Reading Comprehension of Persian Heritage Language Kids; Bandura's Social Learning Theory
Eftekhar Sadat Hashemi
PhD. In Linguistics
Tarbiat Modares University.
 AND
Invited lecturer, Linguistics department,
Language and Linguistics Faculty,
 Alzahra University.