استعاره دستوری از منظر آموزش و یادگیری زبان فارسی: تحلیلی بر پایه‌ دیدگاه زبان بنیاد هلیدی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)

2 استاد مدعو دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین

چکیده

استعارۀ دستوری یکی از مفاهیم اساسی در دستور نظام ­مند- نقش­گرا است که در سال‌های اخیر توجه پژوهشگران بسیاری را به خود جلب کرده است. یکی از مسائل مطرح در مورد استعارۀ دستوری بحث آموزش و یادگیری این نوع استعاره­ هاست. هلیدی( 1993) یادگیری استعارۀ دستوری را بیستمین ویژگی زبان ­آموزی می­ داند که دست کم تا نه سالگی نمود نمی‌یابد و در مرحلۀ ثانویۀ یادگیری فراگرفته می‌شود. در پژوهش حاضر تلاش می‌شود چگونگی آموزش و یادگیری استعاره­ های دستوری در منابع درسی و نوشته­ های فارسی‌آموزان غیرفارسی‌زبان سطح پایه مورد بررسی قرار گیرد؛ برای این منظور، کتاب خواندن و نوشته‌های فارسی ­آموزان سطح پایۀ مرکز آموزش زبان فارسی دانشگاه امام خمینی(ره) بررسی شد. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که میزان و نوع استفاده از استعاره­ ها در کتاب و نوشته های زبان ­آموزان بسیار به هم شبیه است. استعاره ­های اسم ­سازی و وجهیت به ترتیب بالاترین میزان وقوع را در کتاب درسی و نوشته‌های فارسی‌آموزان داشته‌اند (هم در کتاب درسی و هم در نوشتۀ فارسی­ آموزان اسم­ سازی و وجهیت بیشترین میزان را به خود اختصاص داده ­اند). همچنین، هیچ نمونه ­ای از استعاره ­های وجه و گذرایی در نوشته­ های فارسی‌آموزان ملاحظه نگردید؛ در حالی‌که در کتاب درسی چند مورد از استعارۀ گذرایی دیده شد.

کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت: 05 شهریور 1398
  • تاریخ بازنگری: 07 مهر 1398
  • تاریخ پذیرش: 15 دی 1398