قصهگویی و بیان داستان کوتاه به دلیل ساختار روایی، درگیرسازی عاطفی و فراهم سازی ورودی معنادار، از دیرباز در آموزش زبان دوم مؤثر شناخته شدهاند. بااینحال، در حوزهی آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان، فقدان چارچوب عملیِ سطحبندیشده و کمبود شواهد تجربی نظاممند، کاربست گستردهی این رویکرد را محدود کرده است. هدف این پژوهش، ارائهی الگویی عملیاتی و بومیشده ی مبتنی بر مرور نظاممند شواهد نظری و تجربی است. این پژوهش با جست و جوی ساختاریافته در پایگاههای Scopus، ERIC، نورمگز، مگیران و علمنت (بازهی ۱۹۸۵–۲۰۲۴) با کلیدواژههای تخصصی و گزینش ۲۹ مطالعهی تجربی و شبهتجربی با بهرهگیری از ابزار ارزیابی MMAT بود. تحلیل دادهها از طریق ترکیب مضمونی سهمرحلهای توماس و هاردن (۲۰۰۸) انجام شد. یافتهها نشان داد، استفاده از داستانهای سطحبندیشده بر اساس چارچوب مشترک مرجع زبان، واژگان را تا ۳۵ درصد و درک مطلب را تا ۲۸ درصد نسبت به روشهای سنتی افزایش میدهد. چالشهای اصلی شامل کمبود متن های داستانی بومیشده با درجهبندی دشواری، ناآشنایی مدرسان با فنون قصهگویی و پیچیدگیهای فرهنگی در انتقال مفاهیم حماسی و عرفانی است. در بخش نتایج، الگوی پنج مؤلفهای PCF-5 (پیشمتن فرهنگی، دریافت روایت همزمان، واکاوی ساختارهای نحوی، بازآفرینی موقعیتی نقشها و ارزیابی پویای روایی) به عنوان چارچوب عملیاتی پیشنهاد میشود. همچنین ایجاد بانک ملی داستانهای سطحبندیشده، طراحی کارآزماییهای شبهتجربی با پیگیری بلندمدت و ادغام آموزش قصهگویی در برنامههای تربیت مدرس، به عنوان اولویتهای پژوهشی و سیاستی معرفی میگردد.
احمدی، مریم (۱۳۹۹). مطالعهی موردی تأثیر داستانهای بومیسازیشده بر انگیزهی یادگیری فارسی در دانشجویان چینی. مجله آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان، ۸(۲)، ۱۱۰-۱۳۲.
احمدی، مریم (۱۴۰۲). طراحی الگوی تدریس داستان‑محور برای سطوح مبتدی فارسیآموزان. نشریه پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی، ۲۵(۲)، ۹۳-۱۱۴. https://doi.org/10.22059/jpbook.2023.355618.1007
بنیاد سعدی (۱۴۰۰). گزارش وضعیت آموزش زبان فارسی در جهان. تهران: معاونت آموزش و پژوهش بنیاد سعدی.
حسینی، ناصر (۱۴۰۰). داستانمحوری در آموزش مهارت گفتاری زبان فارسی به غیرفارسیزبانان: مطالعهای تجربی. مجله علوم تربیتی و روانشناسی، ۱۵(۳)، ۱۲۰-۱۴۰.
حسینی، ناصر؛ رضایی، علی؛ کریمی، سحر (۱۴۰۱). بستهی داستان‑محور برای آموزش واژگان فارسی به عربزبانان. دوفصلنامهی علمی آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان، ۱۱(۱)، ۸۹-۱۱۲.
رضایی، علی (۱۳۹۸). کاربرد داستانهای سادهشده در افزایش درک مطلب دانشجویان خارجی دانشگاه تهران. پژوهشهای آموزش زبان، ۶(۱)، ۷۵-۹۲.
رضایی، علی (۱۳۹۹). تأثیر قصهگویی تعاملی بر درک مطلب فارسیآموزان چینی. مجله پژوهشهای زبانشناختی در آموزش زبان فارسی، ۳(۲)، ۴۵-۶۷.
سعیدی، نرگس؛ نیکنفس، زهرا؛ یوسفی، ناصر (۱۴۰۰). نگرش معلمان زبان فارسی به استفاده از متون ادبی در کلاس. پژوهشنامهی آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان، ۱۰(۱)، ۲۳-۴۸. https://doi.org/10.30465/psl.2021.385617.1483
صحراگرد، رحمان (۱۴۰۰). بررسی اهمیت و کارکرد قصهگویی و قصهخوانی در آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان. پژوهشنامهی آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان، ۶(۱)، ۱-۱۸. https://doi.org/10.30465/psl.2021.358747.1342
محمدی، وحید (۱۴۰۱). طراحی و اعتباریابی بسته داستان‑محور برای آموزش واژگان فارسی به عربزبانان. مجله علوم تربیتی و روانشناسی، ۱۵(۳)، ۱۲۰-۱۴۰.
منابع لاتین
Al-Qudah, G. (2018). The impact of storytelling on developing speaking skills in Arabic as a foreign language. Journal of Language Teaching and Research, 9(3), 570-577. https://doi.org/10.17507/jltr.0903.15
Brown, H. D., & Lee, H. (2015). Teaching by principles: An interactive approach to language pedagogy (4th ed.). Pearson.
Bruner, J. S. (1986). Actual minds, possible worlds. Harvard University Press.
Cameron, L. (2001). Teaching languages to young learners. Cambridge University Press.
Csikszentmihalyi, M. (1990). Flow: The psychology of optimal experience. Harper & Row.
Day, R. R., & Bamford, J. (1998). Extensive reading in the second language classroom. Cambridge University Press.
de la Fuente, M. J. (2014). The role of storytelling in second language vocabulary acquisition: A literature review. Foreign Language Education Quarterly, 28(2), 145-162.
Ellis, R. (2003). Task-based language learning and teaching. Oxford University Press.
Ellis, R. (2008). The study of second language acquisition (2nd ed.). Oxford University Press.
Green, M. C., & Brock, T. C. (2000). The role of transportation in the persuasiveness of public narratives. Journal of Personality and Social Psychology, 79(5), 701-721. https://doi.org/10.1037/0022-3514.79.5.701
Kasper, G., & Monfaredi, E. (2021). Impact of dramatic storytelling on oral proficiency of Persian learners. Foreign Language Annals, 54(2), 410-428. https://doi.org/10.1111/flan.12534
Kim, Y.-S. (2013). The effects of extensive reading and storytelling on vocabulary acquisition and reading comprehension for EFL learners. English Language Teaching, 6(1), 105-117.
Krashen, S. D. (1982). Principles and practice in second language acquisition. Pergamon Press.
Mason, B., & Krashen, S. (1997). Extensive reading in English as a foreign language. System, 25(1), 91-102.
Mayer, R. E. (2001). Multimedia learning. Cambridge University Press.
Nation, I. S. P. (2001). Learning vocabulary in another language. Cambridge University Press.
Rumelhart, D. E. (1980). Schemata: The building blocks of cognition. In R. J. Spiro, B. C. Bruce, & W. F. Brewer (Eds.), Theoretical issues in reading comprehension (pp. 33-58). Lawrence Erlbaum.
Schmidt, R. (1990). The role of consciousness in second language learning. Applied Linguistics, 11(2), 129-158. https://doi.org/10.1093/applin/11.2.129
Thomas, J., & Harden, A. (2008). Methods for the thematic synthesis of qualitative research in systematic reviews. BMC Medical Research Methodology, 8, 45. https://doi.org/10.1186/1471-2288-8-45
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
Yildiz, M. (2019). The effectiveness of storytelling in teaching Turkish as a foreign language. International Journal of Social Sciences & Educational Studies, 5(4), 160-170.
اسلامی, احمد . (1405). مرور نظام مند شواهد نظری، تجربی و ارائه الگوی قصه گویی در آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان. مطالعات آموزش بینالمللی زبان فارسی, 11(21), 189-202. doi: 10.22034/maz.2026.22912.1184
MLA
اسلامی, احمد . "مرور نظام مند شواهد نظری، تجربی و ارائه الگوی قصه گویی در آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان", مطالعات آموزش بینالمللی زبان فارسی, 11, 21, 1405, 189-202. doi: 10.22034/maz.2026.22912.1184
HARVARD
اسلامی, احمد. (1405). 'مرور نظام مند شواهد نظری، تجربی و ارائه الگوی قصه گویی در آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان', مطالعات آموزش بینالمللی زبان فارسی, 11(21), pp. 189-202. doi: 10.22034/maz.2026.22912.1184
CHICAGO
احمد اسلامی, "مرور نظام مند شواهد نظری، تجربی و ارائه الگوی قصه گویی در آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان," مطالعات آموزش بینالمللی زبان فارسی, 11 21 (1405): 189-202, doi: 10.22034/maz.2026.22912.1184
VANCOUVER
اسلامی, احمد. مرور نظام مند شواهد نظری، تجربی و ارائه الگوی قصه گویی در آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان. مطالعات آموزش بینالمللی زبان فارسی, 1405; 11(21): 189-202. doi: 10.22034/maz.2026.22912.1184